Động Vân Trình nằm ở lưng chừng núi Mõ thuộc địa phận thôn Vân Trình, xã Thượng Hoà, huyện Nho Quan. Đây là một hang động khá lớn và đẹp ở tỉnh Ninh Bình.
Động có diện tích khoảng 3500m2 còn có tên gọi là Giáng Tiên bởi trong động có những khối nhũ đá giống hình các cô tiên hạ giới. Từ bến thuyền Hoàng Long, du khách ngồi thuyền xuôi dòng Hoàng Long khoảng 30 phút sẽ đến chân núi Mõ. Sau đó du khách đi bộ theo đường bên sườn núi, dừng nghỉ ít phút để bước vào cuộc hành trình khám phá động Vân Trình.
Từ đây, du khách leo lên cao khoảng 80 bậc sẽ tới cửa động. Đứng ở cửa động phóng tầm mắt ra xa, du khách có thể chiêm ngưỡng cảnh đẹp của vùng đất ngập mặn Nho Quan, đẹp như bức tranh sơn thủy hữu tình. Từ cửa động, đi xuống khoảng 63 bậc, du khách tới động chính. Vòm động đột ngột mở ra, chỗ cao nhất trên 100m, sàn động khá bằng phẳng với nhiều vân hoa độc đáo. Ngước nhìn lên, du khách sẽ thấy những khối nhũ đá giống như hình những quả phật thủ khổng lồ, ánh màu ngọc bích. Lại có những chùm nhũ đá trông như những bó hoa mang sắc màu rực rỡ. Xung quanh thành hang, có hình giống như những bức tranh, có các mảng điêu khắc, hình khối chạm nổi giống như những nhân vật trong các câu chuyện cổ tích xưa.
Đứng giữa lòng động, du khách tưởng như đang đứng giữa một tòa lâu đài cổ kính, lộng lẫy. Từ thành hang có những nhũ đá rủ xuống mềm mại, trông mỏng manh như những tấm lụa mềm đang bay trước gió. Động Vân Trình gồm 2 hang liền nhau, một cao, một thấp. Hang thấp được gọi là Hang Cả, chia làm hai khu được ngăn bởi một bức bình phong nhũ đá rất đẹp, cao gần 7m, dài trên 10m, rộng 1m. Bức bình phong được thiên nhiên tô điểm trông như những đám mây, phía xa là cảnh núi rừng có hình muông thú và dòng sông, khiến du khách đi từ ngạc nhiên này đến ngạc nhiên khác. Bước vào ngăn trong du khách lại có thể chiêm ngưỡng khối măng đá trông giống như "ngai vàng" của vua, rực rỡ với những rèm che, tán lộng được tạo ra từ nhũ đá kỳ ảo lung linh sắc màu rủ từ trên xuống. Một thế giới nhũ đá, măng đá hiện ra sống động hình ông vua đang ngồi thiết triều cùng những vị đại thần; chúa Giê Su; Đức Phật tổ từ bi nét mặt đăm chiêu; Lã Vọng câu cá; chim muông, sư tử, đại bàng…
Từ thành động phía Tây có đường lên một hang ở trên cao so với nền động khoảng 6m. Nền hang rộng khoảng 150m2, nhấp nhô toàn măng đá nhỏ trông giống như hình người ngồi, đứng, và được gọi là “Chợ Trời”. Cạnh "Chợ Trời" có một bàn cờ tiên với các nàng tiên đứng ngồi suy nghĩ, đấu trí với Đế Thích.
Càng đi sâu vào trong động, du khách càng như lạc vào cõi bồng lai tiên cảnh. Đây là bể nước trong vắt do những nhũ đá trông như những giọt sữa mẹ tí tách nhỏ suốt ngày đêm. Rải rác ở những ngóc ngách trong hang là hình những vựa thóc, đụn bạc, kho tiền... Cao sừng sững giữa hang là chiếc cột đá chống trời. Sau khi tham quan "đường lên trời", du khách tiếp tục theo "đường xuống lòng đất" thông sang bên kia núi thăm ngôi chùa hang thờ tượng phật.
Khám phá động Vân Trình, du khách có dịp phát hiện thêm những bí ẩn của tự nhiên, của hệ thống hang động ở Việt Nam. Không chỉ có vịnh Hạ Long ở vùng biển Quảng Ninh mà ở ngay vùng nước ngập mặn đồng bằng này cũng có những hang động kỳ thú, tô điểm thêm cho hệ sinh thái trong lành của vùng đất Nho Quan - Ninh Bình.
