Cùng với núi Đọi, sông Châu hay còn gọi là Châu Giang được coi là biểu tượng thiên nhiên của tỉnh Hà Nam, là nguồn cảm hứng cho rất nhiều tác phẩm thi ca và là tên của tạp chí văn nghệ tỉnh. Vậy mà Châu Giang sắp trở thành sông “chết” – khi dòng nước trở nên đen ngầu bốc mùi hôi thối.
Người dân tổ 7 Phố Mới, xã Phù Vân, TP Phủ Lý (Hà Nam) vẫn thường gọi dòng sông Châu Giang là dòng sông chết.
Tổ 7 có 73 hộ dân, trước kia, cuộc sống của họ lấy thuyền làm nhà, quanh năm lênh đênh trên sông nước với nghề chài lưới. Cho đến tháng 6/2008, những hộ dân này nhận được sự hỗ trợ của tỉnh lên định cư cạnh bờ sông Châu Giang, thuộc xã Phù Vân.
Mặc dù đã lên bờ định cư, nhưng do không có công ăn việc làm nên người dân vẫn bám sông để kiếm sống và con sông còn là nguồn nước sinh hoạt chủ yếu của không ít hộ dân. Theo phản ánh của người dân nơi đây thì trước kia, con sông này nước rất sạch, hầu hết các hộ dân đều lấy nước sông để sinh hoạt. Nhưng thời gian gần đây, nước sông bị ô nhiễm nặng, nước màu đen sẫm, bốc mùi hôi tanh rất khó chịu. Bà Phạm Thị Lành, Tổ phó Tổ 7, chỉ tay vào những bè rác đang ứ đọng ở đoạn sông nói: “Cứ chiều đến là mọi thứ rác thải hỗn độn quanh khu vực này được vứt hết xuống sông”.
Người dân nơi đây vốn sống bằng nghề chài lưới ngay ở con sông này, nhưng do nước sông ngày càng ô nhiễm khiến cá, tôm cũng không thể sống nổi. Các thuyền chài phải đi cách xa hàng chục cây số để kiếm sống.
Mặc dù đã lên bờ được hơn một năm nhưng người dân nơi đây vẫn chưa có nước máy để sử dụng. Một số hộ cố gắng vay mượn tiền để khoan giếng nước, còn lại đa phần vẫn phải sử dụng nguồn nước sông ô nhiễm. Vì thế, nguy cơ mắc các bệnh về hô hấp, đường ruột và các dịch bệnh lây nhiễm qua nguồn nước là điều khó tránh khỏi với người dân nơi đây.
Để giảm thiểu ô nhiễm dòng Châu Giang, tỉnh Hà Nam cũng cần thực hiện việc cấm xả nước thải trực tiếp của các đơn vị, doanh nghiệp đóng trên địa bàn của tỉnh xuống dòng sông này. Địa phương có dòng Châu Giang đi qua cũng cần chủ động thực thi các giải pháp cần thiết để giảm bớt ô nhiễm môi trường như xây dựng các khu vực xử lý rác thải, phế thải, thu dọn thường xuyên lòng sông, cấm việc xả rác trực tiếp ra sông…
